HR 15 mei 2009 (kwakzalver), LJN BH1193 (ECLI:NL:HR:2009:BH1193)



HR 15 mei 2009 (kwakzalver),
ECLI:NL:HR:2009:BH1193, LJN
BH1193

Sickesz is arts en werkzaam op het gebied van orthomanuele geneeskunde (hierna: OMG). De Vereniging tegen de Kwakzalverij (hierna: VtdK) heeft op 14 oktober 2000 de bundel ‘Kwakzalverij in de twintigste eeuw’ uitgegeven. Sickesz staat in de bundel als zevende op de lijst van de top twintig kwakzalvers in de twintigste eeuw vermeld. Deze lijst is ook gepubliceerd in een aantal kranten en tijdschriften. Sickesz dagvaardt de VtdK wegens onrechtmatig handelen en vordert rectificatie van de publicatie.

Nu vaststaat dat in de kranten en tijdschriften waarin de lijsten zijn gepubli-ceerd geen melding is gemaakt van de beperkte, meer neutrale betekenis van het woord "kwakzalver" die de VdtK hanteert, is onjuist noch onbegrijpelijk dat het hof bij de beoordeling van de onrechtmatigheid van de vermelding van Sickesz op de lijsten ervan is uitgegaan dat de gemiddelde lezer van die krant of dat tijdschrift aan dat woord de met de vermelding in Van Dale en het gangbare spraakgebruik overeenstemmende negatieve betekenis zal hechten.

Daarmee is echter niet gezegd dat aan de VdtK als onrechtmatig handelen kan worden toegerekend dat in de berichtgeving in kranten en tijdschriften niet is verwezen naar de neutrale door de VdtK bij het samenstellen van de lijst gehanteerde definitie van het begrip "kwakzalver", waardoor het grote publiek dit begrip in de negatieve, op boerenbedrog, oplichterij en knoeierij wijzende betekenis heeft opgevat.

Ook valt niet zonder meer in te zien dat aan de VdtK kan worden toege-rekend dat door die berichtgeving in de media de eer en goede naam van Sickesz bij het grote publiek ernstiger is beschadigd dan wanneer dat publiek had kennisgenomen van de toelichting die de VdtK op de gehanteerde definitie heeft gegeven en waarin centraal staat dat opneming in de lijst van kwakzalvers allerminst impliceert of vereist dat kwade trouw of oplichting in het spel is.

In het kader van het maatschappelijk debat, waarin de VdtK zich klaarblijke-lijk met de publicatie wilden mengen, behoeft zij zich niet te laten weerhou-den van het gebruik van het woord "kwakzalverij" en van het samenstellen en publiceren van lijsten met personen die zich volgens hen met "kwakzalverij" bezighouden in de daarbij door hen vermelde en toegelichte betekenis.

Daarbij is in aanmerking te nemen dat de VdtK blijkens de vaststellingen van het hof het grote publiek wil waarschuwen voor wat zij als kwakzalverij beschouwt, en dat zij zelf door de inhoud en context van hun publicaties geen onduidelijkheid laten bestaan over wat zij daarmee bedoelen. In dit verband beroepen zij zich terecht op de mede in art. 10 EVRM gewaarborgde vrijheid van meningsuiting. Bij de beoordeling van de rechtmatigheid van het gebruik van het woord "kwakzalver" is het hof dan ook ten onrechte voorbijgegaan aan de specifieke betekenis die daaraan volgens de door de VdtK gehanteerde definitie toekomt, te weten de meer neutrale betekenis, die ook in Van Dale is vermeld.

De Hoge Raad overweegt verder dat het hof onvoldoende is ingegaan op de kern van de bezwaren van de VdtK tegen de door Sickesz gepropageerde inzichten en behandelmethoden. Die bezwaren richtten zich blijkens de gedingstukken niet alleen op de aanprijzing en toepassing van OMG voor de behandeling van nek-, schouder- en rugklachten, maar ook en vooral tegen de aanprijzing en toepassing daarvan bij klachten van onder meer internistische aard en zelfs bij psychiatrische ziektebeelden als autisme, schizofrenie en manisch-depressieve psychosen.

Tegen die achtergrond, en gelet op het blijkens de gedingstukken gevoerde debat omtrent het (vrijwel geheel) ontbreken van aan wetenschappelijk onderzoek of aan ervaringen in de medische praktijk te ontlenen steun voor de beweerde werkzaamheid van OMG ook bij dergelijke ziektebeelden, is de beslissing van het hof ontoereikend gemotiveerd. Om die reden behoefde ook nadere motivering dat de VdtK werden veroordeeld tot plaatsing van een rectificatie waarin zij, zonder nadere precisering, zouden moeten verklaren dat "niet kan worden gesteld dat de behandelmethoden van Sickesz en de orthomanuele geneeskunde geen (enkel) effect hebben."

De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof. Na verwijzing zal opnieuw moeten worden beoordeeld of de VdtK onrechtmatig heeft gehandeld door Sickesz aan te duiden als kwakzalver.


Categorie├źn: Maatman, nocategory, Vrijheid van meningsuiting

Tags: , , , , , , ,